Derivaten

De term derivaten wordt vaak gebruikt in de beleggingswereld, maar wat betekent het precies? In dit artikel leg ik je alles uit over financiële derivaten en hoe je hierin kunt beleggen. Beleggen kent risico’s, je kunt je inleg verliezen.

Inhoud

Wat zijn derivaten?

Een synoniem voor derivaat is een afgeleid product. Dit betekent dat het de koper recht geeft om een beleggingsproduct voor een bepaalde koers te kopen of te verkopen. De waarde van een derivaat hangt samen met die van de onderliggende waarde. Het voordeel van een derivaat is dat je met een hefboomeffect kunt beleggen.

De eenvoudige uitleg (betekenis) voor derivaten is dus dat een derivaat een afgeleid product is van het oorspronkelijke beleggingsproduct. Laat ik voor de verduidelijking een voorbeeld geven.

Derivaten voorbeeld

Vaak wordt voor derivaten de vergelijking met boeren gebruikt. Bij een goede oogst heeft de boer een grote omzet, maar bij een slechte oogst heeft de boer amper omzet. Om omzet te garanderen kan de boer gebruik maken van een derivaat. Hiermee besluit hij zijn oogste te verkopen voor een bepaalde prijs, terwijl de daadwerkelijke oogst nog plaats moet vinden. Op deze manier kan de boer de risico’s van zijn oogst verkleinen.

Soorten derivaten

Verschillende derivaten zijn futures, opties, cfd’s en swaps. Ik zal voor elk derivaat een eenvoudige toelichting geven. Naast deze eenvoudig verhandelbare beleggingsproducten bestaan er ook scheikundige derivaten welke zijn afgeleid van een medicijn of scheikundige verbinding.

Futures

Bij het beleggen in futures maak je een overeenkomst om beleggingsproduct (onderliggende waarde) te verhandelen tegen een prijs die nu overeen is gekomen. Door bijvoorbeeld met futures te beleggen in de AEX voorspel je dat de koers van de AEX gaat stijgen of dalen.

Opties

Bij het beleggen in opties koop je het recht om in de toekomst een onderliggende waarde af te nemen of af te leveren. Je spreekt als het ware af om op een bepaalde datum tegenover een van te voren afgesproken bedrag een bepaald beleggingsproduct te kopen.

Beleggen in derivaten is mogelijk met opties en futures bij Binck Zelf Beleggen*.

CFD’s

CFD staat voor contract of difference. Bij CFD’s wordt er een contract gesloten tussen twee partijen waar de verkoper het verschil betaalt tussen de waarde van een onderliggend product bij aankoop en bij verkoop. Er wordt dan gesproken van short gaan en long gaan. De handelaar wordt nooit zelf eigenaar van de onderliggende waarde.

Swaps

Bij een swap of ‘ruilcontract’ verruilt een partij een kasstroom of risico met dat van de andere partij. Deze twee componenten zijn ook wel de ‘legs’ van de transactie.

Zoals je al wel merkt zijn deze uitleggen voor een beginnende belegger niet zo makkelijk te begrijpen. Naast dat ik in de toekomst waarschijnlijk nog wel gedetailleerde uitleggen zal maken over deze begrippen is het ook gewoon een kwestie van in de praktijk (op een broker) uitzoeken. 

Onderliggende waarde

Derivaten zijn dus de afgeleide van een ander beleggingsproduct. Dit betekent dus dat de derivaat betrekking heeft op andere effecten. Voorbeelden van onderliggende waarden die verhandeld kunnen worden met een derivaat:

  • Aandelen
  • Obligaties
  • Indices
  • Rentestand
  • Valuta

Derivatenhandel

Handel in derivaten kan op verschillende manieren:

  • Via de beurs
  • Over the counter (OTC)

Via de beurs zijn de contracten gestandaardiseerd en is dus alles duidelijk vastgesteld. Het is daarnaast ook relatief makkelijk om onderzoek te doen naar de marktprijs van derivaten. Ten slotte staat bij deze handel de beurs garant wanneer de tegenpartij zich niet meer aan de betalingsverplichting kan voldoen.

OTC handel vindt onderling tussen partijen plaats (vaak grote financiële instellingen). Vaak is deze handel volledig op maat gemaakt voor een partij. Het nadeel aan OTC handel is dat er geen beurs is die garant kan staan voor de betalingsverplichting. De partijen lopen dus beide risico in het geval de andere partij de betalingsverplichting niet kan voldoen.

Risico

Derivaten zijn vaak slecht in het nieuws geweest omdat het een erg speculatieve vorm van beleggen is. Deze volatiliteit wordt veroorzaakt door de hefboom van deze derivaten. De hefboom kan hoge rendementen mogelijk maken, maar zodra je geen idee hebt wat je aan het doen bent kan het juist averechts werken. Je kunt met derivaten in korte tijd veel vermogen verliezen.

Derivaten worden dus enerzijds gebruikt om risico’s te verkleinen, maar kunnen juist ook de risico’s aanzienlijk vergroten. Dit zien we bijvoorbeeld bij 3 soorten risico’s:

Hefboomwerking

Door de leverage van een derivaat kan het risico van een beleggingsproduct flink vergroot worden (en het rendement ook). Voor beginnende beleggers is beleggen met een hefboomeffect daarom geen geschikt beleggingsproduct.

Counterparty risico

Op de beurs heb je hier eigenlijk geen last van, maar bij OTC (over the counter) handel heb je de kans dat de andere partij niet meer aan de betalingsverplichting kan voldoen. In dat geval loopt de ontvangende partij dus een risico.

Systeemrisico

Bij de vaststelling van derivaten worden er aannames gemaakt van de waarde. Zodra deze aannames niet blijken te kloppen wordt er gekeken naar de markt. Maar voor sommige specifieke OTC (over the counter) derivaten valt er weinig te vergelijken. In zo’n geval is de financiële waarde van het derivaat op papier nul. 

Hoe beleg je in derivaten?

Verschillende derivaten zijn dus futures, opties, cfd’s en swaps. Deze effecten kun je verhandelen via een broker die gespecialiseerd is in het verhandelen van effecten met een hefboomeffect. Een voorbeeld van zo’n broker is Binck Zelf Beleggen*.

*In dit artikel staan affiliate links